Pogryzienie przez psa to zawsze przykre i tragiczne w skutkach zdarzenie. Problem pojawia się zarówno w sytuacjach, kiedy pies zaatakuje człowieka, ale też, kiedy ucierpi inne zwierzę. Statystyki jasno pokazują, że do niebezpiecznych incydentów dochodzi bardzo często. Pomimo tego poszkodowani nie znają swoich praw. Jak postąpić w wypadku pogryzienia i jakie są obowiązki właścicieli psów?
Posiadanie psa a prawo
Wszędzie tam, gdzie pomiędzy jednostkami pojawiają się nieporozumienia i konflikty, zaczyna obowiązywać prawo. Jasne przepisy pozwalają na ustalenie zarówno obowiązków, swobód, jak i reguł, które strony muszą respektować i przestrzegać. Z tego powodu władza ustawodawcza stara się uporządkować każdą sferę życia.
Nie powinno więc nikogo dziwić, że przepisy dotyczą także kwestii zwierząt. Zwłaszcza że liczba pogryzień z rok na rok nie maleje. Odpowiedzialność za czworonogi, jak i za wyrządzone przez nich szkody, spoczywa na właścicielach. Podstawowym aktem prawnym w tej sprawie jest Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt. Punkt pierwszy w § 1. powyższej ustawy stanowi:
Zwierzę, jako istota żyjąca, zdolna do odczuwania cierpienia, nie jest rzeczą. Człowiek jest mu winien poszanowanie, ochronę i opiekę.
Zapis oznacza więc, że każde zwierzę ma prawo do ochrony. W dodatku człowiek swoimi czynami nie może narażać ich na niebezpieczeństwo i ból.
Do tego należy dodać również przepisy z Kodeksu cywilnego oraz z Kodeksu wykroczeń, które nakładają na posiadaczy psów dodatkowe obowiązki. Na przykład art. 77 k.w. zwraca uwagę na stosowanie środków ostrożności przy trzymaniu zwierzęcia.
Niedopełnienie tego przepisu skutkować może:
- karą nagany;
- karą ograniczenia wolności;
- karą grzywny do 1000 zł.
Nie jest to jednak jedyny zapis dotyczący roli właścicieli. Artykuł 166 k.w. mówi o „puszczaniu psa luzem w lesie”. Z aktu wynika, że jest to zakazane, a kto zdecyduje się na złamanie niniejszego przepisu, podlega karze grzywny lub nagany. Należy jednak zauważyć, że zapis ten nie dotyczy: polowań, akcji poszukiwawczych, działań związanych z ochroną granic państwa lub w celu zapewnienia porządku publicznego, szkoleń psów ratowniczych.
Zdecydowanie więcej zasad obowiązuje, jeżeli czworonóg wyrządzi szkody. I to zarówno dokonując je na mieniu, jak i raniąc osoby lub zwierzęta. Wtedy właściciel zostanie pociągnięty do odpowiedzialności. Najważniejszy w tym wypadku jest artykuł 431 k.c., o odpowiedzialności wyrządzonej przez zwierzęta. Przepis mówi:
§ 1
§ 1. Kto zwierzę chowa albo się nim posługuje, obowiązany jest do naprawienia wyrządzonej przez nie szkody niezależnie od tego, czy było pod jego nadzorem, czy też zabłąkało się lub uciekło, chyba że ani on, ani osoba, za którą ponosi odpowiedzialność, nie ponoszą winy.
§ 2
§ 2. Chociażby osoba, która zwierzę chowa lub się nim posługuje, nie była odpowiedzialna według przepisów paragrafu poprzedzającego, poszkodowany może od niej żądać całkowitego lub częściowego naprawienia szkody, jeżeli z okoliczności, a zwłaszcza z porównania stanu majątkowego poszkodowanego i tej osoby, wynika, że wymagają tego zasady współżycia społecznego.
Prawo mówi więc jasno, że za wszelkie szkody odpowiada właściciel. Do tego dochodzą jeszcze dwa inne przepisy. Pierwszy z nich, artykuł 124 k.w. odnosi się do odpowiedzialności za niszczenie lub uszkodzenie cudzej własności. Przepis obowiązuje tylko wtedy, kiedy wartość mienia nie przekracza 800 zł, a działanie uznano za celowe.
Za takie przewinienie jak pogryzienie człowieka właściciel może również odpowiadać z artykułów przewidzianych w Kodeksie karnym. Artykuł 156 mówi, że:
§ 1
§ 1. Kto powoduje ciężki uszczerbek na zdrowiu w postaci:
- pozbawienia człowieka wzroku, słuchu, mowy, zdolności płodzenia,
- innego ciężkiego kalectwa, ciężkiej choroby nieuleczalnej lub długotrwałej, choroby realnie zagrażającej życiu, trwałej choroby psychicznej, całkowitej albo znacznej trwałej niezdolności do pracy w zawodzie lub trwałego, istotnego zeszpecenia lub zniekształcenia ciała,
- wycięcia, infibacji lub innego trwałego i istotnego okaleczenia żeńskiego narządu płciowego,
podlega karze pozbawienia wolności od lat 3 do 20.
§ 2
§ 2. Jeżeli sprawca działa nieumyślnie, podlega karze pozbawienia wolności do lat 3.
§ 3
§ 3. Jeżeli następstwem czynu określonego w § 1 jest śmierć człowieka, sprawca podlega karze pozbawienia wolności na czas nie krótszy od lat 5 albo karze dożywotniego pozbawienia wolności.
Z kolei artykuł 157 odnosi się do średniego i lekkiego uszczerbku na zdrowiu:
§ 1
§ 1. Kto powoduje naruszenie czynności narządu ciała lub rozstrój zdrowia, inny niż określony w art. 156 § 1, podlega karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5.
§ 2
§ 2. Kto powoduje naruszenie czynności narządu ciała lub rozstrój zdrowia trwający nie dłużej niż 7 dni, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 2.
§ 3
§ 3. Jeżeli sprawca czynu określonego w § 1 lub 2 działa nieumyślnie, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do roku
§ 4
§ 4. Ściganie przestępstwa określonego w § 2 lub 3, jeżeli naruszenie czynności narządu ciała lub rozstrój zdrowia nie trwała dłużej niż 7 dni, odbywa się z oskarżenia prywatnego, chyba że pokrzywdzonym jest osoba najbliższa zamieszkująca wspólnie ze sprawcą.
§ 5
§ 5. Jeżeli pokrzywdzonym jest osoba najbliższa, ściganie przestępstwa określonego w § 3 następuje na jej wniosek.
W obu wypadkach sprawcą jest właściciel psa. Dodatkowo czyny z wymienionych artykułów mogą zostać zakwalifikowane jako nieumyślne. Każde ze zdarzeń jest jednak indywidualnie rozpatrywane przez sąd, który bierze pod uwagę okoliczności zajścia.
Jak dochodzić swoich praw po ataku przez psa – krok po kroku
Tyle o prawach i obowiązkach obu stron stanowią przepisy. Formalne zapisy nie wskazują jednak, jak dokładnie postępować w takich sytuacjach. Co należy zrobić, gdzie zgłosić szkody i najważniejsze – jak wysokie odszkodowanie za pogryzienie przez psa przysługuje – to najczęściej zadawane pytania osób, które w jakiś sposób ucierpiały przez psa. Z tego powodu przygotowaliśmy poradnik, dzięki któremu już nigdy nie zadasz sobie podobnych pytań.
Krok 1. Pomoc przede wszystkim
Po ataku przez psa należy sprawdzić, czy nikt nie ucierpiał. Jeśli są osoby, które mają rany, w pierwszej kolejności trzeba zająć się właśnie nimi. Oznacza to, że nawet najmniejsze zadrapania trzeba oczyścić oraz opatrzyć.
Choć pierwsza pomoc jest skuteczna, jaka sama nazwa wskazuje, jest to wsparcie doraźne. Obrażenia zadane przez czworonogi powinien obejrzeć lekarz. Z tego powodu należy udać się na SOR, gdzie uzyska się pełne wsparcie. Najczęściej podawana jest tam szczepionka przeciwtężcowa, która chroni przed bakteriami.
Krok 2. Zabezpieczenie
Po zaopiekowaniu się ewentualnymi poszkodowanymi, niezbędne jest zabezpieczenie dowodów. W wypadku strat materialnych uszkodzonym przedmiotom należy zrobić zdjęcie. Tak samo przydatne mogą być paragony lub faktury za przedmioty, które zostały zniszczone.
Dokumentację fotograficzną warto przygotować również w sytuacji, kiedy ucierpiał człowiek lub zwierzę. Wszelkiego rodzaju rany, które powstały po kontakcie z psem, powinny zostać wykazane w dowodach.
Jeżeli w okolicy, gdzie doszło do wypadku, znajduje się monitoring, warto zabezpieczyć również pochodzące z niego nagrania. Nie chodzi tylko i wyłącznie o zarejestrowanie samego zdarzenia, ale i o okoliczności pojawienia się psa w danym miejscu i czasie. Być może ten dowód pozwoli na ustalenie właściciela lub też przyczyny, dlaczego pies zaatakował.
Krok 3. Poszukiwania
Po wykonaniu wcześniejszych kroków, można przejść do poszukiwań właściciela psa. Niekiedy jest to łatwe, bo opiekun czworonoga jest na miejscu, ale gorzej, jeśli naprawdę trzeba ustalić jego personalia.
Na całe szczęście możliwości jest naprawdę wiele. Jeżeli psa-sprawcy się nie rozpoznaje i nie ma on przyczepionej tabliczki z danymi kontaktowymi przy obroży, można skorzystać z lokalnych grup w mediach społecznościowych lub wywiesić ogłoszenia z opisem sytuacji. Trzeba pamiętać, że każda sytuacja jest inna i działanie w tym kroku należy dostosować do warunków.
Krok 4. Negocjacje
Kiedy uda się odnaleźć właściciela, należy rozpocząć trudną sztukę negocjacji. Czasami przebiega ona gładko i właściciel poczuwa się do odpowiedzialności, a przy tym chce zrekompensować stratę. Wtedy nie ma większych problemów i można ustalić warunki otrzymania zwrotu kosztów. Warto jednak spisać je w formie umowy w odpowiedniej ilości egzemplarzy dla każdej ze strony. Będzie to niezbita deklaracja, jeżeli sprawca nie dotrzyma porozumienia.
Zdecydowanie trudniej jest, kiedy właściciel twierdzi, że jego pies jest niewinny i stanowczo odmawia zapłaty. W takim wypadku konieczne jest podjęcie stanowczych kroków. Po pierwsze można nadal pertraktować z właścicielem i przedstawić mu powyższe przepisy i zawarte w nich obowiązki. Jeśli ten solidny i poważny argument nie zrobi wrażenia, pozostaje zgłoszenie sprawy odpowiednim organom.
Krok 5. Zgłoszenie
Zazwyczaj ludzie starają się między sobą dogadać i ustalić warunki porozumienia. Czasami dzieje się jednak tak, że trzeba wejść na ścieżkę prawną. Na początku trzeba zgłosić sprawę na policję. Udając się do odpowiedniej jednostki, warto wziąć ze sobą zebrane wcześniej dowody oraz dokumentację medyczną, (jeśli taka jest).
Na tym etapie funkcjonariusze podejmą odpowiednia działania, które zależnie od przypadku, może polegać na:
- ustaleniu personaliów właściciela,
- przesłuchaniu świadków,
- przekazaniu informacji Państwowej Inspekcji Sanitarnej,
- zabezpieczeniu dowodów,
- ukaraniu właściciela lub skierowaniu sprawy do sądu.
Należy wyjaśniać, że proces sądowy rozpocznie się tylko wtedy, kiedy właściciel nie weźmie na siebie odpowiedzialności lub kiedy skutki obrażenia trwają dłużej niż 7 dni. W tej ostatniej kwestii trzeba wiedzieć, że takie sprawy są ścigane z urzędu.
Czas ma znaczenie – zalecenia dla poszkodowanych
Po ataku psa niezwykłe znaczenie ma czas. Pełni on ważną funkcję w dochodzeniu do swoich praw, ale i decyduje o ważnych kwestiach postępowania. Po pierwsze, każdy z pokrzywdzonych może rościć sobie prawo do odszkodowania i zadośćuczynienia przez 3 lata od daty zdarzenia. Wynika to z zapisów Kodeksu cywilnego.
Co ciekawe, w przypadku kiedy poszkodowanym jest małoletni, przedawnienie wygląda zgoła inaczej. Taka osoba może rościć prawa do dwóch lat od momentu ukończenia przez nich pełnoletności.
Nie ma jednak wytycznych, które jasno wskazywałyby, ile czasu przewidziano na zgłoszenie sprawy organom ścigania. Dlatego należy zrobić to jak najszybciej.
Pamiętać trzeba również, że pies, który nie miał aktualnych szczepień przeciwko wściekliźnie, będzie poddany obserwacji. W tym wypadku trwa ona 15 dni od momentu zdarzenia.
Ile wynosi odszkodowanie za pogryzienie przez psa?
Kwestią, którą należy dodatkowo wyjaśnić, jest wysokość odszkodowania. Pokrzywdzeni często zastanawiają się, jak wysokie odszkodowanie za pogryzienie przez psa im przysługuje. Na tak postawione pytanie nie ma jednak jednoznacznej odpowiedzi. Jest ona ustalana indywidualnie i nie istnieje żaden taryfikator ani wymóg wskazany w przepisach.
Domagając się odszkodowania, należy wykazać wielkość szkód i wskazać własne straty w mieniu lub uszczerbku na zdrowiu. Trzeba pamiętać, że w wypadku pogryzienia przez psa odszkodowanie przysługuje nie tylko za koszty leczenia, ale i za ból, traumę oraz krzywdę. Kwestie takie jak czas trwania bólu i urazów psychicznych oraz skutki pogryzienia są brane pod uwagę przez sąd w trakcie ustalania wielkości zadośćuczynienia.
Obowiązki właściciela psa
Odpowiedzialność karna to jedna kwestia, a drugą kwestią jest zapobieganie sytuacjom niebezpiecznym. Dlatego każdy, kto ma pod opieką czworonoga, musi myśleć o bezpieczeństwie innych, swoim oraz psa. Zwłaszcza że można zadbać o to w bardzo łatwy i niewymagający sposób.
Aby uniknąć dotkliwych konsekwencji, każdy z właścicieli psów powinien zadbać o kwestie nadzoru. Oto zbiór podstawowych czynności, które opiekun czworonoga musi wykonywać regularnie.
Lista obowiązków właściciela psa:
- trzymanie psa na smyczy,
- najbardziej niebezpieczne psy powinny nosić kagańce,
- dbanie o aktualność szczepień,
- niespuszczanie psa ze smyczy,
- sprzątanie po psie.
Oprócz standardowych środków ostrożności warto rozważyć również ubezpieczenie dla psa. Polisa gwarantuje nie tylko OC na wypadek ataku z jego strony i wyrządzonych przez niego szkód, ale i w sytuacji, kiedy czworonóg potrzebuje kosztownej opieki weterynaryjnej. Korzyści jest więc znacznie więcej niż w wypadku braku dodatkowej ochrony.
FAQ – Pogryzienie przez psa a prawo
Pogryzienie przez psa to zawsze delikatny i budzący sporo emocji temat. Z tego powodu warto wiedzieć, jak w takich sytuacjach postępować oraz znać swoje prawa.
Jak wysokie odszkodowanie za pogryzienie przez psa przysługuje?
Odszkodowanie za straty spowodowane przez psa wyliczane jest indywidualnie na podstawie faktycznych zniszczeń lub obrażeń. Nie ma jednej taryfy, według, której wylicza się rekompensatę.
Jak postępować z najbardziej niebezpiecznymi psami?
Podczas kontaktu z niebezpiecznymi rasami psów nie można krzyczeć, patrzeć im w oczy, czy uciekać. Wskazane jest przyjęcie pozycji: „słupa soli” lub „żółwia”. Kiedy pies straci zainteresowanie, można bezpiecznie się oddalić. Na spacery warto brać ze sobą gaz pieprzowy, który przyda się w ekstremalnych sytuacjach.
Jak działa ubezpieczenie od szkód wyrządzone przez psa?
Ubezpieczenie dla psa działa podobnie do standardowego ubezpieczenia przystosowanego dla ludzi. W wypadku wyrządzenia przez pupila szkody, obowiązuje OC. Jeżeli to pies zachoruje lub ucierpi, ma ubezpieczenie na zdrowie i życie – ubezpieczyciel pokrywa wtedy koszty leczenia weterynaryjnego.
